اقتصاد

سه سال گذشته در وزارت شهرسازی و مسکن چه گذشت؟

وزارت شهرسازی و مسکن که حدود سه سال و اندی قبل، با نام وزارت امور شهرسازی با پیشینه و تصویر بزرگی از ناهنجاری، فساد و ناکارایی فعالیت می‌کرد، پس از روی کار آمدن حکومت وحدت ملی و ایجاد رهبری جدید برای این وزارت، با توجه به نیازمندی غیرقابل انکار به مسکن در کشور، به نام وزارت شهرسازی و مسکن مسما و حلقه‌ی جدیدی برای ایجاد تغییر در آن ایجاد شد. هرچند این تغییرات بدون شک در اندک موارد با چالش‌هایی هم مواجه بود، اما میزان کارایی و موثریت آن در شرایط فعلی قابل تامل است. وزارت شهرسازی و مسکن به رهبری سید سعادت منصور نادری که از ماه حمل ۱۳۹۴ به عنوان وزیر شهرسازی  و مسکن به کار آغاز کرد، نکات قابل بحث و مورد نیاز را شناسایی و چند اولویت برای این وزارت تشخیص کرد. مبارزه با فساد، مسکن‌سازی، پلان‌های شهری، ترمیم آبدات تاریخی و احیا و فعال‌سازی تصدی‌های ساختمانی بود.

– مبارزه با فساد اداری و اصلاح اداره:

وزارت شهرسازی و مسکن پس از ده‌ها سال تلاش بدون نتیجه، موفق شد تا قانون شهرسازی و مسکن را تدوین و به توشیح رییس جمهور برساند، این وزارت با پرداخت بیش از یکصد میلیون افغانی از پول اضافه‌ستانده شده‌ی مردم، تصفیه‌ی حسابات قصر نوروز در پغمان و مرکز ثقافت اسلامی غزنی، تطبیق پروژه‌هایی که از سال‌ها به این سو راکد مانده بود، اعتماد از دست رفته‌ی مردم و مجامع جهانی به این وزارت را دوباره اعاده کند.

مصارف بودجه‌ی انکشافی وزارت که در سال ۱۳۹۳ به ۱۷ درصد می‌رسید، به بیش از ۸۵ درصد افزایش یافت.

در بخش ریفورم و اصلاحات، آمریت‌های شهرسازی در ۱۷ ولایت به ریاست ارتقا کرد، تشکیل رسمی وزارت ۳۰فیصد افزایش یافت، تمام بست‌های کلیدی شامل پروسه‌ی سی‌بی‌آر شد و اکثریت قاطع پروژه‌های وزارت، بدون اتکا به متخصصین خارجی و توسط نیروی جوان و پویای کشور، طراحی، دیزاین و تطبیق شد.

علاوه بر تطبیق ریفورم در بست‌های رسمی، این اداره اولین وزارتی است که ریفورم تشکیلاتی را در پروژه‌‌های انکشافی خود نیز آغاز کرد.

در کنار آن، شورای عالی توسعه‌ی شهری به حیث عالی‌ترین نهاد تصمیم‌گیری در رابطه به برنامه‌های سکتور شهری، بر اساس پیشنهاد وزارت شهرسازی و مسکن و منظوری مقام عالی ریاست جمهوری در سال ۱۳۹۵ ایجاد شد و تا اکنون ۲۳ مجلس آن، با صدور مصوبات ارزشمند و تاثیرگذار، دایر شده است.

همچنان برای اولین‌بار در تاریخ افغانستان، وزارت شهرسازی و مسکن توانست عضویت هیأت رهبری شورای جهانی شهری را کسب کند.

وزیرشهرسازی و مسکن، خود از وضعیت سکتور شهری در ۳۴ ولایت کشور بازدید کرد. در نتیجه‌ی آن اکنون آثار حضور وزارت شهرسازی و مسکن در تمام ولایات کشور به شکل جدی و موثر محسوس است.

– تهیه‌ی مسکن:

با توجه به نیاز جدی به بیش از دو میلیون مسکن در افغانستان، وزارت شهرسازی و مسکن در گام نخست تصمیم گرفت تا معینیت مسکن را برای مدیریت پروسه‌های مطالعه،  طرح و دیزاین مسکن قابل استطاعت در تشکیل وزارت ایجاد کند.

در کنار آن به منظور ایجاد یک روند با ثبات برای تهیه‌ی مسکن قابل استطاعت، برنامه‌ی ملی مسکن روی دست گرفته شد که زیر چتر آن با استفاده از امکانات حکومتی، کمک‌های بین‌المللی و هزینه‌ی مالی و بشری مردمی به طور متداوم مسکن‌سازی می‌شود.

در جریان سه سال گذشته، پروسه‌های طرح و دیزاین و اعمار ۵۵هزار باب واحد مسکونی روی دست گرفته شده است. این در حالی است که حکومت افغانستان در ۷۵ سال گذشته، تنها موفق به اعمار ده هزارباب واحد مسکونی شده بود.

این پروسه شامل بهره‌برداری پروژه‌های خوشحال خان، خواجه رواش و شیخ خلیفه ابن زاید آل نهیان بود که به بن‌بست رسیده بودند. همچنان پروژه‌های رهایشی سنایی، لاله و بنایی که در حالت رکود قرار داشتند، دوباره آغاز به کار کرده و مراحل تدارکاتی پروژه‌های اعمار یازده‌هزار باب واحد مسکونی توسط کشورهای چین و قطر در حال تکمیل شدن است.

تعهد اعمار چهارهزار باب واحد مسکونی برای عودت‌کننده‌گان در ولایت ننگرهار نیز از دولت هند دریافت شده و این پروژه به زودی تهداب‌گذاری خواهد شد برای اعمار هشت‌هزار باب واحد مسکونی برای عودت‌کننده‌گان در ولایت هرات پلان‌گذاری شده و اعمار شهرک‌های صنعتی و رهایشی برای قالین‌بافان در ولایات کابل، کندز، بلخ و ننگرهار آغاز شده است. همچنان زیرساخت‌های پروژه‌ی بزرگ پیروزی برای اعمار حدود ۲۴ هزار اپارتمان و حویلی رهایشی تکمیل شده است.

– پلان‌های شهری:

با توجه به افزایش نفوس و نیاز به امکانات رفاهی و شهری مدرن، این وزارت در سه سال اخیر، نظر به دوره‌ی قبلی، هفتاد درصد در بخش بازنگری ماسترپلان شهرهای بزرگ کشور و صد درصد در پلان‌گذاری شهرک‌های آموزگاران در سرتاسر کشور پیشرفت داشته است. همچنان ده‌ها پلان استراتیژیک، تفصیلی و منطقوی برای ولسوالی‌ها و شهرهای مختلف کشور، ترتیب شده است.

– بازسازی آبدات تاریخی و اماکن مقدس:

هر چند در سال‌های اخیر کارهایی در خصوص آبدات تاریخی   از سوی نهادهای مختلف صورت گرفته است، اما برخی از مهم‌ترین آبدات تاریخی به دلایل مختلف تاکنون در معرض خطر باقی مانده بودند. وزارت شهرسازی و مسکن در سه سال اخیر تلاش‌های جدی‌ای را در خصوص این به انجام رسانید و یک مکانیسم مشخص برای ادامه‌ی کار آن‌ها ایجاد کرد.

بازسازی قصر تاریخی دارالامان که از سال‌ها به اینسو در بن بست مانده بود، توسط وزارت شهرسازی و مسکن آغاز شده، دو فاز آن تکمیل و دو فاز تخنیکی آن به اداره‌ی امور محول شد.

بازسازی مسجد جامع پل خشتی، پروسه‌ی مطالعه و دیزاین  بازسازی و مرمت  مسجد جامع هرات، پروژه‌های بازسازی و اعمار مجدد مسجد خرقه‌ی مبارک در شهر فیض‌آباد، مسجد میرهزار در شهر قندهار و اعمار ده‌ها آبده‌ی تاریخی و مقدس دیگر در ولایات مختلف کشور برنامه‌ریزی و عملاً آغاز شده است.

– احیا و فعال‌سازی تصدی‌های خانه‌سازی، بنایی و دستگاه افغانی:

با آغاز کار مدیریت جدید وزارت در سال ۱۳۹۴، متأسفانه تصدی‌های سه گانه‌ی این وزارت قادر به تأمین معاش کارمندان خویش نیز نبوده و در حالت رکود قرار داشتند. وزارت شهرسازی و مسکن اولین وزارتی است که در جریان سال‌های پسین، موضوع احیا و فعال‌سازی مجدد تصدی‌های‌خویش را روی دست گرفت و ریفورم تشکیلاتی تصدی‌ها را به کمک کمیسیون اصلاحات اداری آغاز کرد.

در اثر این تلاش‌ها، اولین فابریکه‌ی تولید قطعات پیش‌ساخت با عصری‌ترین تکنالوژی در تصدی خانه‌سازی ایجاد شد. بر اساس ظرفیت فنی این فابریکه و توانایی متخصصین افغان، یک مکتب ۱۸صنفی که در گذشته طی یک‌و‌نیم تا دوسال اعمار می‌شد، در جریان هشت هفته در ساحه‌ی هود‌خیل کابل،  اعمار شد.

اکنون پروسه‌ی اعمار ۴۳باب مکتب دیگر، تا چند روز آینده در ولایات مختلف آغاز خواهد شد و در نظر است تا ختم سال مالی ۱۳۹۷، یک‌صد باب مکتب با استفاده از تکنالوژی قطعات پیش‌ساخت اعمار شود.

همچنان بازسازی سریع و با کیفیت شفاخانه‌ی سردار محمدداوود خان پس از تخریب جدی در حمله‌ی تروریستی اخیر بر این شفاخانه، توسط تصدی‌های خانه‌سازی و بنایی در جریان ده روز، بازسازی قول اردوی شاهین پس از حمله‌ی تروریستی در کوتاه‌ترین زمان ممکن توسط تصدی دستگاه افغانی و نیز بسیاری از پروژه‌های ساختمانی که تکمیل آن از جانب سایر شرکای سکتور ساختمانی امکان‌پذیر نبود و توسط تصدی‌های این وزارت تحت کار قرارگرفت، مصداق تحولات در امور تصدی‌های این وزارت است که  بر اساس ایجاد این ظرفیت‌های کاری، ریاست جمهوری اسلامی افغانستان هدایت کرد که معینیت امور تصدی‌ها در تشکیل این وزارت ایجاد شود.

دستاوردهای سه سال اخیر، نتیجه‌ی تلاش‌های پیهم سید سعادت منصور نادری، وزیر پیشین شهرسازی و مسکن بود و بدون تردید با توجه به نیازمندی کشور، کمبوداتی نیز داشت. اکنون سرپرست این وزارت انجنیر روشان ولسمل اکیداٌ وعده سپرده است که این پروژه‌ها و برنامه‌ها را همان‌گونه که تا هنوز به پیش رفته اند، ادامه خواهد داد و هیچ تغییری که سبب عقب‌گرد شود، در این سیستم به وجود نخواهد آمد.

نیلوفر لنگر، سخنگوی وزارت شهرسازی و مسکن